ID.nl logo
Zo kies je de juiste zonnepanelen voor op jouw huis
© Getty Images
Energie

Zo kies je de juiste zonnepanelen voor op jouw huis

Er bestaat niet zoiets als 'de beste zonnepanelen'. Er zijn honderden fabrikanten die allemaal tientallen verschillende soorten zonnepanelen ontwikkelen en fabriceren. Om je enigszins wegwijs te maken in deze jungle, geven we je in dit artikel een aantal tips om de juiste zonnepanelen te vinden voor op jouw huis!

Dit artikel in 30 seconden:

  • Welke factoren beïnvloeden de keuze voor zonnepanelen? Het land van herkomst, betrouwbaarheid en garanties?

  • Een lijst met fabrikanten uit diverse landen

  • Het aantal wattpiek per paneel: hoe dat de opbrengst en ruimtebehoefte op je dak kan beïnvloeden

  • Het verschil tussen normale en hoog-efficiënte zonnepanelen

  • Keuzes tussen traditionele en full-black-panelen, en hoe dat esthetisch én functioneel een rol speelt

  • De technologie achter mono- en polykristallijne, dunne-film en all-black zonnepanelen

  • Toekomstperspectief: nieuwe technologieën zoals zonnedakpannen en Perovskiet-zonnepanelen

  • Ook lezen: Ik wil graag zonnepanelen op mijn dak, wat nu?

Duitse of Chinese zonnepanelen

Verschillende fabrikanten doen hun best om op te vallen met unieke technologieën, speciale coatings, langere garantieperiodes of minder opbrengstverlies. Toch blijken de verwachte opbrengsten over het algemeen dicht bij elkaar te liggen. Kijk daarom vooral naar een scherpe prijs en de reputatie van de fabrikant.

Dat een zonnepaneel uit Duitsland komt, zegt niets over de kwaliteit. Sterker nog, acht van de tien grootste zonnepaneelfabrikanten zijn Chinees, terwijl geen enkele Duitse fabrikant in de top 10 staat. Europese fabrikanten hebben vaak financiële moeilijkheden vanwege de stevige concurrentie uit China, en het is onzeker of ze op de lange termijn zullen overleven.

De garantie op je zonnepanelen blijft geldig zo lang de fabrikant actief is. Omdat opbrengstgaranties meestal 25 jaar gelden en productgaranties vaak 12 jaar, is het belangrijk te kiezen voor een fabrikant met een stabiele marktpositie. Steeds vaker zie je zelfs productgaranties die 25 tot 30 jaar bestrijken. Fabrikanten als LG, Solarwatt en SunPower bieden dergelijke lange garantieperiodes. Kleinere, goedkopere fabrikanten kunnen op de korte termijn voordelig lijken, maar brengen wellicht garantierisico's met zich mee voor de lange termijn. De huidige top van grote zonnepanelenfabrikanten is als volgt:

Overzicht verschillende merken zonnepanelen

  • Trina (China)

  • LONGi (China)

  • DMEGC (China)

  • Jinko (China)

  • JA Solar (China)

  • Canadian Solar (China)

  • QCells (Zuid-Korea)

  • First Solar (USA)

  • Talesun (China)

  • Suntech (China)

  • Astronergy (China)

  • BYD (China)

  • SunPower (USA)

  • LG (Zuid-Korea)

  • Phono Solar (China)

  • REC (Noorwegen)

©zstockphotos

Wat een zonnepaneel opbrengt is natuurlijk niet alleen afhankelijk van het paneel zelf. De plaatsing speelt bijvoorbeeld ook een rol.

Aantal wattpiek per paneel

De opbrengst van een zonnepaneel is vaak uitgedrukt in wattpiek (Wp). Zo heb je bijvoorbeeld 335-, 375- en 400Wp-panelen. Maar meer wattpiek per paneel is niet altijd beter. Er worden verschillende zonnecellen in de zonnepanelen gebruikt, en hoe efficiënter de zonnecel, hoe efficiënter het paneel. De efficiëntie is de wattpiek per vierkante meter, maar panelen verschillen in afmetingen.

Zo heeft een 20%-efficiënt paneel van 1,00 x 1,65 meter dus 330 Wp, maar eenzelfde paneel van 1,10 x 1,75 meter heeft 385 Wp. Die is dus weliswaar groter, maar niet per se beter. Een systeem van zes zonnepanelen van 385 Wp heeft dezelfde output en neemt dezelfde dakruimte in als een systeem van zeven zonnepanelen van 330 Wp, en soms passen die kleinere panelen net iets beter.

Normale of hoog-efficiënte panelen

Hoog-efficiënte panelen bevatten efficiëntere zonnecellen en nemen minder ruimte in, maar zijn ook duurder. Een normaal zonnepaneel heeft een efficiëntie van rond de 20 procent. Dat betekent dat het zonnepaneel 200 Wp per m2 genereert. Een hoog-efficiënt paneel kan tot 24 procent efficiëntie gaan, wat neerkomt op 240 Wp per m2.

Wanneer je bijvoorbeeld 10 m2 aan hoog-efficiënte panelen hebt, dan levert dat 10 x 240Wp = 2,4 kWp op. Met normale panelen heb je hiervoor geen 10 maar 12 m2 nodig, want 12 x 200 Wp = 2,4 kWp. Het is echter in beide gevallen een zonnepanelensysteem van 2,4 kWp, en de verwachte elektriciteitsopbrengst van beide systemen is hetzelfde.

Hoog-efficiënte panelen zijn vaak een stuk duurder (tot wel 50 procent). Wanneer je een klein dak hebt, kun je meer elektriciteit met hoog-efficiënte panelen genereren, omdat er een grotere systeemgrootte op past. Maar als je de ruimte hebt op je dak, dan hebben normalen panelen een veel betere prijs-kwaliteitverhouding.

Uiterlijk

Zonnepanelen komen vaak met een productgarantie van 12 jaar en een opbrengstgarantie die 25 jaar dekt, maar in de praktijk kunnen ze tot wel 40 jaar meegaan. Vroeger waren panelen vaak uitgerust met blauwe cellen en een aluminium frame, wat niet iedereen even mooi vond. Nu is de trend vooral gericht op volledig zwarte panelen, die minder opvallen op het dak. Daarbij is er een onderscheid tussen zwarte en full-black panelen.

Een full-black paneel heeft een zwart frame, zwarte cellen én een zwarte achterkant, wat resulteert in een uniform zwart oppervlak. Een standaard zwart paneel kan nog steeds een aluminium rand of een witte achterkant hebben. Het is interessant om te weten dat panelen met een witte achterplaat ongeveer 5 procent efficiënter zijn, doordat ze koeler blijven en meer intern licht op de cellen reflecteren.

Technologie

Zonnecellen in zonnepanelen zetten zonlicht om in elektriciteit. Er zijn verschillende typen zonnecellen: mono- en polykristallijn, dunne-film en all-black. Hieronder leggen we de belangrijkste verschillen uit.

Mono- en polykristallijne zonnecellen

Traditionele panelen zijn mono- of polykristallijne zonnepanelen, herkenbaar aan blauwe zonnecellen op een grijs, aluminium frame. Monokristallijne panelen zijn te herkennen aan de losse zonnecellen op het aluminium frame met diamantvormige open ruimtes tussen de zonnecellen. Bij polykristallijne panelen is heel het paneel bedekt met zonnecellen en zie je een kristalachtige glinstering.

©MoreISO

Mono- en polykristallijne zonnecellen.

Dunne-filmpanelen

De dunne-film technologie van zonnepanelen was rond 2015 populair, maar wordt momenteel bijna niet meer verkocht. Solar Frontier was de marktleider en had mooie zwarte dunne zonnepanelen, maar deze konden de monokristallijne full-black panelen niet bijbenen qua rendement en prijs-kwaliteitverhouding.

©alexandrumagurean

Dunne-film panelen.

Full-black-panelen

Full-black panelen zijn de volledig zwarte variant van normale monokristallijne panelen. Ze hebben als voordeel dat ze er beter uitzien op het dak omdat ze minder opvallen dan traditionele panelen.

©JU

Full-black panelen.

Nieuwe technologieën

Er is veel onderzoek gaande naar het gebruik van nieuwe technologieën om zonnepanelen verder te verbeteren. Beloftes over goedkopere, efficiëntere of flexibele zonnepanelen zijn er volop. Het is echter niet waarschijnlijk dat dit de komende 5 tot 10 jaar tot een doorbraak gaat leiden die een beter alternatief biedt dan de huidige panelen. Schaalvoordelen door grote fabrieken leiden tot steeds verder dalende kosten van full-black mono-panelen, en dit maakt het voor deze nieuwe technieken moeilijker. Technieken waar we wel wat van verwachten zijn zonnedakpannen, die nu nog te duur zijn maar qua uiterlijk het mooiste ogen, en Perovskiet-zonnepanelen met een efficiëntie tot 28-30% in het laboratorium.

Half-cut en shingled zonnecellen

Paneelfabrikanten proberen de zonnecellen steeds efficiënter in de zonnepanelen te plaatsen. Zo is het mogelijk om de zonnecellen doormidden te snijden, waardoor de cellen efficiënter naast elkaar geplaatst kunnen worden en de stroom minder weerstand ondervindt. Ook is het mogelijk om de zonnecellen te laten overlappen, waardoor het totale rendement van de panelen omhoog gaat omdat je alle ruimte bedekt met zonnecellen.

Efficiëntie en afmetingen

De afmetingen van de meest gebruikte panelen voor particulieren zijn ongeveer 1 x 1,65 meter en 1,10 bij 1,75 meter. De efficiëntie van zonnepanelen laat zien hoeveel elektriciteit er per vierkante meter wordt geproduceerd. Normale panelen hebben een efficiëntie van ongeveer 20 procent en genereren dus 200 Wp per m2.

Afwijkende afmetingen

Er zijn panelen met andere afmetingen, en fabrikanten gaan steeds meer richting de iets grotere standaardmaten. Voor zonneparken en veldopstellingen worden ook steeds grotere zonnepanelen gebruikt. Een nieuwe standaardmaat is ruim 2 bij 1 meter, waarbij de Wp-waarde de 450 Wp kan overschrijden.

Levensduur van zonnepanelen

Zonnepanelen hebben doorgaans een verwachte levensduur van meer dan 25 jaar. Veel fabrikanten beloven na deze periode nog een opbrengst van 85 procent van het oorspronkelijke vermogen, in vergelijking met 98 procent in het eerste jaar. Er zijn ook fabrikanten die er uit springen, zoals SunPower met 92 procent na 25 jaar en Solarwatt met 87 procent na 30 jaar. Omdat de technologie relatief nieuw is, is het moeilijk om met zekerheid te zeggen hoelang zonnepanelen exact meegaan.

Toch wijzen panelen uit de jaren zeventig, die na vier decennia nog steeds stroom genereren, op een langere levensduur dan oorspronkelijk aangenomen. Na de eerste 25 jaar neemt de opbrengst wellicht langzaam af, maar de panelen zouden in totaal 30 tot 40 jaar kunnen functioneren. Toch kiezen veel mensen ervoor om hun panelen na ongeveer 20 jaar te vervangen vanwege technologische vooruitgang.

Bij het financieel plannen van je zonnepaneelinstallatie is het verstandig om uit te gaan van de gegarandeerde levensduur van 25 jaar, wat al een lange periode is.

Vraag een offerte aan voor zonnepanelen:

▼ Volgende artikel
Wat betekent IP68 eigenlijk?
© ID.nl
Huis

Wat betekent IP68 eigenlijk?

Bij de specificaties van een nieuwe smartphone, smartwatch of bluetooth-speaker zie je vaak de term 'IP68' staan. In marketinguitingen wordt dit veelal vertaald naar 'waterdicht' of 'stofbestendig'. Dat klinkt geruststellend, maar de praktijk is weerbarstiger. Kun je met een IP68-telefoon daadwerkelijk zwemmen, of biedt de certificering slechts bescherming tegen een val in het toilet?

De term IP68 is een technische classificatie die exact aangeeft in welke mate de behuizing van elektronica bestand is tegen invloeden van buitenaf. De afkorting IP staat voor Ingress Protection (of soms International Protection). Het is een internationale standaard die duidelijkheid moet scheppen over de robuustheid van een apparaat. De code bestaat altijd uit twee cijfers, waarbij het eerste cijfer iets zegt over vaste stoffen en het tweede cijfer over vloeistoffen.

©ID.nl

Het eerste cijfer: bescherming tegen stof

In de code IP68 staat het eerste cijfer, de 6, voor de bescherming tegen vaste deeltjes zoals stof en zand. Deze schaal loopt van 0 (geen bescherming) tot 6 (maximale bescherming). Een apparaat met een 6 als eerste cijfer is dus volledig stofdicht.

In een testomgeving betekent dit dat er, zelfs na acht uur blootstelling aan circulerend stof, niets de behuizing is binnengedrongen. Voor de levensduur van je toestel is dit heel belangrijk, aangezien opgehoopt stof aan de binnenkant kan zorgen voor slechtere koeling of zelfs kortsluiting.

©ID.nl

Het tweede cijfer: bescherming tegen water

Voor veel consumenten is het tweede cijfer doorslaggevend bij de aankoop. Dit getal geeft de weerstand tegen vocht aan. Bij IP68 is dit een 8. Hoewel de schaal in specifieke industriële gevallen doorloopt tot 9, is 8 doorgaans de hoogste score die je bij consumentenelektronica tegenkomt.

Om de waarde van die 8 te begrijpen, is het goed om te weten dat een 4 slechts staat voor spatwaterdichtheid (bijvoorbeeld regen) en een 7 aangeeft dat een toestel incidenteel ondergedompeld kan worden (tot 1 meter diep).

Een IP68-certificering gaat een stap verder. Het betekent dat het toestel hermetisch is afgesloten en geschikt is voor langdurige onderdompeling dieper dan 1 meter. Fabrikanten mogen bij dit cijfer zelf specificeren wat de exacte limiet is. Vaak garanderen merken zoals Samsung of Apple dat een toestel 30 minuten lang op een diepte van 1,5 tot wel 6 meter kan overleven. Het is daarom altijd slim om de specifieke productpagina van het apparaat te raadplegen voor de exacte waarden.

Laboratorium versus de praktijk

Hoewel de specificaties suggereren dat je probleemloos het water in kunt duiken met je elektronica, is enige nuance op zijn plaats. De tests voor deze certificeringen worden namelijk uitgevoerd onder strikte laboratoriumcondities. Hierbij wordt gebruikgemaakt van vers, stilstaand kraanwater. De werkelijkheid is vaak anders.

©ID.nl

Wanneer je bijvoorbeeld met een telefoon gaat zwemmen, beweeg je door het water. Hierdoor ontstaat waterdruk die lokaal hoger kan zijn dan de druk in een stilstaande testtank. Hierdoor kan water alsnog langs de afdichtingen worden geperst. Daarnaast is de samenstelling van het water een risicofactor. Zeewater bevat zout en zwembadwater bevat chloor. Beide stoffen kunnen de lijmranden en rubberen afdichtingen van een toestel aantasten. Zodra deze afdichtingen uitdrogen of poreus worden, is de waterdichtheid niet langer gegarandeerd. Ook zeep en shampoo onder de douche verlagen de oppervlaktespanning van water, waardoor vocht makkelijker binnendringt.

Slijtage en garantievoorwaarden

Een ander belangrijk aspect is de factor tijd. Een gloednieuw toestel dat net uit de doos komt, voldoet perfect aan de IP68-normen. Na verloop van tijd kan de bescherming echter afnemen door normale slijtage, temperatuurschommelingen of kleine valpartijen die onzichtbare haarscheurtjes veroorzaken. Een toestel met een barst in het scherm of de achterkant is per definitie niet meer waterdicht.

©ID.nl

Tot slot is er een belangrijk voorbehoud rondom de garantie. Vrijwel alle fabrikanten sluiten waterschade uit van de fabrieksgarantie, ondanks de IP68-rating. In de meeste moderne smartphones zitten vochtsensoren. Als deze verkleuren door contact met water, zal een reparatieverzoek doorgaans worden afgewezen. De fabrikant kan achteraf namelijk niet controleren of het toestel op 1,5 meter diepte is geweest (wat zou moeten kunnen) of op de bodem van een diep zwembad heeft gelegen.

Conclusie

IP68 biedt een goede bescherming bij alledaagse ongelukjes. Valt je telefoon per ongeluk in de wasbak, het toilet of een plas water, dan is de kans op schade met deze certificering zeer klein. Maar zie IP68 vooral als een vangnet voor noodgevallen. Gebruik je je telefoon onder water, bijvoorbeeld in zee voor onderwaterfotografie, dan kun je beter het zekere voor het onzekere nemen en een speciale waterdichte hoes gebruiken.

3x IP68-smartphones

Vrijwel alle high-end smartphones hebben tegenwoordig deze certificering. Dit is de standaard voor toestellen in het duurdere segment.

Samsung Galaxy S25-serie: Samsung voorziet zijn toptoestellen al jaren standaard van IP68. Dit geldt voor de gehele lijn (S25, S25+ en S25 Ultra).

Apple iPhone 17-serie: Hoewel Apple vaak spreekt over 'maximale diepte van 6 meter diep tot 30 minuten' (wat de IP68-norm overstijgt), vallen ze technisch onder de IP68-classificatie. Dit geldt voor zowel de standaardmodellen als de Pro-versies. Lees hier onze Apple iPhone 17 review.

Google Pixel 10 Pro XL: Ook de nieuwere generaties telefoons van Google zijn volledig stof- en waterdicht volgens deze norm. Lees hier onze Google Pixel 10 Pro XL review.

3x IP68-smartwatches (5ATM)

Bij smartwatches is het opletten: IP68 is vaak niet genoeg om mee te zwemmen (vanwege de armslag-druk). Daarom hebben goede horloges vaak ook een '5ATM' of 'WR50' rating. De onderstaande modellen combineren deze eigenschappen of hebben een gelijkwaardige bescherming.

Samsung Galaxy Watch 8: Deze horloges hebben expliciet zowel een IP68- als een 5ATM-rating, waardoor ze officieel geschikt zijn om mee te zwemmen. Lees hier onze Samsung Galaxy Watch 8 Classic review.

Google Pixel Watch 3: Ook dit horloge draagt de IP68-classificering in combinatie met 5ATM waterbestendigheid. Lees hier onze Google Pixel Watch 3 review.

Apple Watch Ultra 2:Let op: Apple gebruikt officieel de zwaardere zwemstandaard (WR100; WR staat voor water-resistant) en noemt daarbij vaak IP6X voor stofdichtheid. In de volksmond valt deze watch in de "beter dan IP68"-categorie voor water, maar technisch is de rating anders omschreven. Het horloge is echter uitstekend waterdicht. Lees hier onze Apple Watch Ultra 2 review.

3x bluetooth-speakers (IP68 vs. IP67)

Hier zit een addertje onder het gras. De overgrote meerderheid van de "waterdichte" speakers (zoals de populaire JBL Flip 6 of UE Boom 3) heeft een IP67-rating. Dat betekent: dompeldicht tot 1 meter. IP68 (dieper dan 1 meter) is bij speakers zeldzaam omdat je een speaker zelden diep onder water duwt. Toch zijn er inmiddels modellen die de stap naar IP68 maken of zeer dicht in de buurt komen:

JBL Charge 6: In de nieuwste generaties stappen fabrikanten zoals JBL bij specifieke modellen over naar IP68 om de robuustheid te benadrukken. (Let op: check altijd de doos, de voorganger Charge 5 was nog IP67).

Tribit StormBox Micro 2: Een zeer populaire, compacte speaker die vaak wordt geprezen om zijn volledige waterdichtheid (IP67, maar in tests vaak robuuster bevonden).

Soundcore Motion X600: Deze speaker staat bekend om zijn ruimtelijke geluid: de muziek lijkt van alle kanten te komen in plaats van uit één punt. Ondanks zijn chique uiterlijk is hij met een IPX7-rating volledig waterdicht, dus hij kan prima mee naar het park of strand.

Advies: Voor een bluetooth-speaker is IP67 in de praktijk ruim voldoende (hij overleeft een val in het zwembad). Staar je voor speakers dus niet blind op die '8' aan het eind; een '7' is hier ook uitstekend.

Een verfrissende duik?

(in het zwembad of in zee)
▼ Volgende artikel
Waar voor je geld: 5 slimme personenweegschalen
© ID.nl
Gezond leven

Waar voor je geld: 5 slimme personenweegschalen

Bij ID.nl zijn we gek op producten waar je niet de hoofdprijs voor betaalt. Een paar keer per week speuren we daarom binnen een bepaald thema naar zulke deals. Wil je je gewicht goed in de gaten kunnen houden, dan is een personenweegschaal een must. Een digitale weegschaal is zeer nauwkeurig. Wij vonden vijf goed gewaardeerde exemplaren.

Een digitale personenweegschaal biedt talrijke voordelen. Veel modellen hebben bijvoorbeeld extra functies zoals het meten van BMI, vetpercentage en spiermassa. Ze zijn gebruiksvriendelijk en vaak uitgerust met geheugen voor meerdere gebruikers. Een digitale weegschaal is eenvoudig af te lezen dankzij een duidelijk digitaal display. Door het moderne en compacte ontwerp past hij goed in elke badkamer. Wij vonden vijf modellen die werden gewaardeerd met een cijfer 8 en hoger op Kieskeurig.nl en die voorzien zijn van handige functies.

Inventum PW708ZW

De Inventum PW708ZW geeft – naast het gewicht – ook inzicht in vetpercentage, vochtpercentage, spiermassa en botmassa. Het apparaat heeft een geheugenfunctie voor maximaal 10 gebruikers, waardoor meerdere personen hun gegevens kunnen bijhouden. Het ontwerp is voorzien van een glazen weegoppervlak met roestvrijstalen accenten en een blauw verlicht LCD-display voor duidelijke aflezing.

Extra meetfuncties:
vetpercentage, vochtpercentage, spiermassa en botmassa
App beschikbaar: Nee
Materiaal: Gehard glas met roestvrijstalen accenten
Maximum gewicht: 180 kg

Beurer BF195LE

De Beurer BF195LE is een digitale personenweegschaal die naast het gewicht ook lichaamsvet, lichaamswater, spiermassa, botmassa, BMI en caloriebehoefte (AMR) meet. Hij is uitgerust met een rond, blauw verlicht LCD-display en roestvrijstalen elektroden. Er kunnen gegevens van maximaal 10 gebruikers worden opgeslagen.

Extra meetfuncties:
vetpercentage, vochtpercentage, spiermassa, botmassa, BMI en AMR
App beschikbaar: Nee
Materiaal:
Gehard glas met roestvrijstalen elektroden
Maximum gewicht:
180 kg

Medisana BS 440 Connect

Naast het meten van het gewicht kun je op deze weegschaal ook metingen van lichaamsvet, lichaamswater, spiermassa, botmassa, BMI en het basaal metabolisme (BMR) aflezen. De weegschaal maakt gebruik van ITO-elektroden die vrijwel onzichtbaar zijn op het glazen oppervlak, wat bijdraagt aan een strak en modern ontwerp. Met bluetooth-functionaliteit kunnen de meetgegevens draadloos worden gesynchroniseerd met de VitaDock+ app op iOS- en Android-apparaten, zodat je je gegevens makkelijk kunt bijhouden en analyseren.

Extra meetfuncties:
vetpercentage, vochtpercentage, spiermassa, botmassa, BMI en BMR
App beschikbaar: Ja
Materiaal: Gehard glas met ITO-elektroden
Maximum gewicht:
180 kg

Medisana BSA42

De Medisana BSA42 kent naast het wegen ook lichaamsanalysefuncties, waaronder metingen van lichaamsvet, lichaamswater, spiermassa, botmassa, BMI en caloriebehoefte (BMR). Het apparaat ondersteunt bluetooth-gegevensoverdracht naar de VitaDock+ app en kan gegevens van maximaal 8 gebruikers opslaan. De weegschaal is voorzien van een groot LCD-display en roestvrijstalen elektroden.

Extra meetfuncties:
vetpercentage, vochtpercentage, spiermassa, botmassa, BMI en BMR
App beschikbaar: Ja
Materiaal:
Gehard glas met roestvrijstalen elektroden
Maximum gewicht:
180 kg

Tefal Goodvibes Life BM9620

De Tefal Goodvibes Life BM9620 is een digitale personenweegschaal die 10 lichaamsmetingen biedt, waaronder gewicht, BMI, vetpercentage, spiermassa, botmassa en vochtpercentage. Het apparaat werkt met een app voor het bijhouden van gegevens en ondersteunt een onbeperkt aantal gebruikers. De weegschaal heeft een zwart glazen oppervlak met vier roestvrijstalen sensoren en een wit LED-display.

Extra meetfuncties:
vetpercentage, vochtpercentage, spiermassa, botmassa en BMI
App beschikbaar: Ja
Materiaal:
Gehard glas met roestvrijstalen sensoren
Maximum gewicht:
180 kg